Jak przygotować książkę do komunikacji? Mały przewodnik po wielkich technicznych decyzjach
Spędziłaś miliny godzin nad stworzeniem pomocy komunikacyjnej w programie, teraz został już tylko sam wydruk… Już, już widać koniec… kiedy robisz to po raz pierwszy, możesz nie wiedzieć jeszcze, jak przygotować książkę do komunikacji, by z pliku powstało pełnowymiarowe, papierowe narzędzie.
Co zatem warto wiedzieć, kiedy zabieramy się za ostatni etap prac?
Niezależnie od tego czy tworzysz teraz cały system AAC, czy chodzi o mniejsze narzędzie w ramach wielomodalnego systemu, zadaj sobie pytanie kto będzie z niego korzystać, w jakiej sytuacji, jakich właściwości oczekuje od danej pomocy.
Jeśli to już wiesz, łatwiej będzie podjąć Ci decyzje dotyczące formatu, ciężaru, wyglądu czy opcji na rozbudowę danego narzędzia.
Poniżej przeczytasz co warto wziąć pod uwagę w produkcji narzędzia do komunikacji. Nie chcemy podawać nazw firm ani linkować produktów (to by się dość często dezaktualizowało), ale pokazujemy sposób myślenia stojący za wyborem określonego rozwiązania.
Rodzaje folii
Folia do laminarki ma trzy kluczowe parametry:
- Wielkość strony: najczęściej kupowane są arkusze A4. Warto jednak wiedzieć, że przy projektowaniu tablic komunikacyjnych do zawieszenia w przestrzeni może przydać się folia w formacie A3.
- Grubość folii: folia najczęściej pojawia się w grubościach mierzonych w mikrometrach. Popularne grubości: 80, 100, 125. Grubsza (np. 125 mikronów) folia czyni zalaminowaną rzecz sztywną, mniej podatną na zagniecenia. Folia cieńsza (np. 80 mikronów) będzie miała kluczowe znaczenie przy wykonywaniu pomocy wielostronicowych. Każdy mikron grubości sprawia wtedy, że pomoc komunikacyjna staje się grubsza oraz cięższa, a co za tym idzie mniej poręczna przy przenoszeniu i użytkowaniu.
- Mat/błysk: dla wielu Użytkowników AAC to jest naprawdę kluczowa właściwość. Folia matowa nie rozprasza dodatkowymi rozbłyskami światła, obraz pod folią jest wyraźniejszy. Zastanów się nad folią matową, jeśli podejrzewasz bądź wiesz o zaburzeniach widzenia. Jest to opcja nieco droższa od błyszczącej.
A jak przygotować książkę do komunikacji bez laminowania? Jeżeli przygotowujesz pomoc komunikacyjną do skanowania możesz rozważyć wodoodporny papier syntetyczny. To opcja droższa, ale odpada nam jedno wycinanie stron oraz czas poświęcony na laminowanie.
Jak spiąć pomoc komunikacyjną?
Tu także mamy kilka opcji. Zastanów się, jak często będziesz dokładać nowe strony, jaki jest docelowy format narzędzia i jak będzie ono używane.
- Tetrytki (tytrytki, złączki) – szybko połączą kartki, wystarczy przedziurkować je zwykłym zszywaczem; trwałe, ale mają też wady – strony nie będą obrać się zbyt płynnie. Jeśli dokładamy kolejną stronę – przecinamy starą złączkę, wkładamy nową.
- Kółka do scrapbookingu (znajdziesz je też pod hasłem „kółka do albumów”) – dostępne w wielu rozmiarach, w zależności od tego, ile stron chcemy połączyć. Minus – czasem otwierają się w najmniej spodziewanych momentach. Można wzmocnić zamknięcie, oklejając je taśmą typu duct tape.
- Breloczek/pojedyncze kółko – jeśli przygotowujesz tylko parę symboli i chcesz mieć je pod ręką, możesz rozważyć kupno breloczka, np. takiego z opcją zaczepienia przy spodniach, wózku. Minus: obracanie symboli na breloczku wymaga więcej precyzji, może to być zadanie partera komunikacyjnego.
- Użycie segregatora – niektóre osoby uwielbiają pomoce w segregatorach (terapeuci) – tutaj rozważ wielkość pomocy po rozłożeniu na biurku/blacie, trwałość (jak otwierać pomoc, czy nie ma ryzyka przypadkowych otwarć przez otoczenie) oraz ciężar.
- Bindowanie z plastikowym grzbietem – popularna opcja, jest w każdym punkcie ksero. Niezbyt sprawdza się w przypadku grubszych/cięższych pomocy (też warto podkleić taśmą), umiarkowana trwałość.
- Bindowanie na spirali plastikowej – u nas to gamechanger – kartki nie spadają, można obrócić strony o 360 stopni. Minus – dołożenie kolejnej strony wymaga wyjęcia całej spirali.
Urządzenia biurowe
Laminarka
Jeśli zastanawiasz się nad zakupem nowej laminarki, a laminujesz bardzo, bardzo dużo pomocy, warto rozważyć urządzenia profesjonalne, które przyspieszą naszą pracę. Sprawdź wówczas parametr prędkość laminacji (ile cm/min przesuwa się folia, różnice są duże, 25cm vs 200cm/min!) oraz czas nagrzewania się samego urządzenia.
Każda laminarka ma przypisaną maksymalną grubość folii, z jaką sobie poradzi. Niektóre mają funkcję laminowania na zimno i ciepło oraz opcje laminacji stron w formacji A3.
Inne przydasie
Pomocne może okazać się posiadanie gilotyny do papieru. Kartki (np. przy przygotowywaniu wielu pojedynczych symboli) będą szybko i równo prorozcinane. Dodatkowo możesz wyposażyć się w zaokrąglacz do rogów. Poza warstwą estetyczną, to istotne, by zabezpieczyć laminat przed rozklejaniem się.
Jak przygotować książkę do komunikacji i rozbudować jej treść?
Teraz już wiesz, że wybrany rodzaj spięcia/bindowania może ułatwniać lub ograniczać możliwość rozbudowywania narzędzia. Co jeszcze ma na to wpływ? Jak ułatwić sobie to zadanie?
- Używanie list – np. w formie naklejek po których da się pisać, aby pamiętać o słowach, które dodamy przy kolejnej aktualizacji.
- Zostawienie pustych miejsc na stronach – jeśli przewidujemy, że jakaś kategoria będzie się poszerzać, a teraz nie mamy więcej propozycji słów/symboli. Strony nie zawsze trzeba drukować jeszcze raz, można dokleić wydrukowany fragment i zabezpieczyć go taśmą klejącą.
Powyższy artykuł ma stanowić zaproszenie do dyskusji o technicznym aspekcie tworzenia systemu do komunikacji. Każdy z nas ma swoje ulubione, sprawdzone patenty i przyzwyczajenia. Inna będzie chociażby strona techniczna przygotowywania książek do komunikacji w metodyce PODD.
Warto jednak pamiętać, że na końcu naszym celem jest komfort osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu oraz łatwość używania systemu AAC przez jego partnerów.
Więcej o tworzeniu książek do komunikacji
Przeczytaj także inne artykuły o budowaniu indywidualnych narzędzi AAC na naszej stronie:

Ile symboli na początek?
Ile symboli na początek? Na to pytanie nie da się odpowiedzieć jednym słowem. Im więcej wiesz o AAC, tym bardziej…
Czytaj dalej
Kod kolorów. Do czego to nam potrzebne?
Każdy kto choć raz przygotowywał tablice do komunikacji albo nawet pojedyncze symbole, musiał odpowiedzieć sobie na pytanie: „Jaki KOLOR dodać?!”…
Czytaj dalej
Rozmieszczenie symboli w systemach AAC
Rozmieszczenie symboli będzie różne, w zależności od przyjętej metodyki. Rozmieszczenie symboli ze względu na kategorie Jeśli kierujemy się podziałem na…
Czytaj dalej
Ucz się AAC razem z Fundacją generAACja, zapisz się na szkolenie
Komunikacja wspomagająca i alternatywna (AAC) – najważniejsze pojęcia
Komunikacja wspomagająca i alternatywna – a co to takiego? Co odróżnia komunikację alternatywną (ang. alternative) od wspomagającej (augumentative)? Kim jest.. Czytaj dalej
Kompleksowe szkolenie AAC. Poziom I [WRZESIEŃ-PAŹDZIERNIK 2026]
„Kompleksowe szkolenie AAC. Poziom I” to najważniejsze zagadnienia związane z wprowadzaniem komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) osobom ze złożonymi potrzebami.. Czytaj dalej
PODD® szkolenie wprowadzające Kraków [5-6.09.2026]
Poznaj dobrze znane w świecie AAC podejście do wspomagania komunikacji – zapraszamy na PODD® szkolenie wprowadzające! Szkolenie poprowadzi Paulina Rutka.. Czytaj dalej