Karta praw komunikacyjnych – 12 praw osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi
Różne dokumenty, deklaracje i konwencje próbowały przez lata zbierać katalogi praw osób z niepełnosprawnościami.
Pierwszym dokumentem, który podjął wyzwanie, by uporządkować kwestię prawa do komunikacji osób z niepełnosprawnościami, jest Karta praw komunikacyjnych. Pierwsza wersja Karty została opublikowana w latach 90. Communication Bill of Rights – tak brzmi jej nazwa w języku angielskim – to postulaty wypracowane przez zespół specjalistów w dziedzinie komunikacji oraz przedstawicieli rodzin osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi. Grupa inicjatywna, czyli National Joint Committee for the Communication Needs of Persons with Severe Disabilities opublikowała całość w 1992 roku.
Obecnie Karta praw komunikacyjnych zawiera 12 postulatów.
Karta praw komunikacyjnych – jakie prawa zawiera?
W tłumaczeniu własnym, tekst Karty praw komunikacyjnych brzmi następująco:
„Ludzie mają podstawowe prawo do komunikowania się we wszystkich aspektach ich życia.
Prawa to sprzyja pełnemu uczestnictwu w życiu społecznym przez okres całego życia.
Prawa komunikacyjne obejmują:
1. Prawo do godności i szacunku we wszystkich interakcjach.
2. Prawo do znaczącej komunikacji, która jest odpowiednia pod względem kulturowym i językowym.
3. Prawo do bezpośredniego zwracania się do danej osoby, a nie mówienia za nią lub o niej, jakby była nieobecna.
4. Prawo do otrzymania odpowiedzi na każdy komunikat, nawet jeśli uzyskanie pożądanego rezultatu nie jest możliwe.
5. Prawo do uczestnictwa w różnych sytuacjach jako pełnoprawny partner komunikacyjny.
6. Prawo do nawiązywania kontaktów społecznych oraz budowania i utrzymywania relacji.
7. Prawo do otrzymywania i rozumienia informacji o rzeczach, czynnościach, wydarzeniach i innych osobach.
8. Prawo do proszenia o rzeczy, czynności, wydarzenia i osoby oraz prawo do odmowy.
9. Prawo do wyrażania swoich preferencji i uczuć, komentowania i dzielenia się opiniami.
10. Prawo do dokonywania wyborów spośród znaczących opcji.
11. Prawo do korzystania z usług i wsparcia w zakresie komunikacji przez całe życie.
12. Prawo do zindywidualizowanych, działających systemów komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) oraz innych technologii wspomagających (AT) dostępnych przez cały czas.”
Bibliografia:
National Joint Committee for the Communication Needs of Persons with Severe Disabilities. (2024). NJC Communication Bill of Rights (3rd ed.). Dostęp dn. 10.09.2025 na: https://www.asha.org/njc
Dowiedz się wiecej o wspomaganiu komunikacji
Przeczytaj także inne artykuły o AAC na naszej stronie:
Ile symboli na początek?
Ile symboli na początek? Na to pytanie nie da się odpowiedzieć jednym słowem. Im więcej wiesz o AAC, tym bardziej…
Czytaj dalej
Rozbudowany system językowy – co to takiego?
Założenia wspomaganego przekazu językowego mówią, że aby modelować język trzeba użyć narzędzia, które zawiera wszelkie niezbędne słowa i zwroty. Rozbudowany…
Czytaj dalej
Czym jest podejście PODD?
Czasem mówimy metoda, czasem podejście. Czym jest PODD? PODD to anagram (pierwsze litery) angielskiej nazwy Pragmatic Organisation Dynamic Display. Ta…
Czytaj dalej
Ucz się AAC razem z Fundacją generAACja, zapisz się na szkolenie
Komunikacja wspomagająca i alternatywna (AAC) – najważniejsze pojęcia
Komunikacja wspomagająca i alternatywna – a co to takiego? Co odróżnia komunikację alternatywną (ang. alternative) od wspomagającej (augumentative)? Kim jest.. Czytaj dalej
PODD® szkolenie wprowadzające Kraków [5-6.09.2026]
Poznaj dobrze znane w świecie AAC podejście do wspomagania komunikacji – zapraszamy na PODD® szkolenie wprowadzające! Szkolenie poprowadzi Paulina Rutka.. Czytaj dalej
Od diagnozy do rozmowy za pomocą narzędzi AAC
Webinar jest skrótowym przedstawieniem procesu wprowadzania komunikacji wspomagającej i alterantywnej. Posługując się wsparciem wizualnym – schematami i grafikami – naszkicujemy.. Czytaj dalej