Karta praw komunikacyjnych – 12 praw osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi

Różne dokumenty, deklaracje i konwencje próbowały przez lata zbierać katalogi praw osób z niepełnosprawnościami.

Pierwszym dokumentem, który podjął wyzwanie, by uporządkować kwestię prawa do komunikacji osób z niepełnosprawnościami, jest Karta praw komunikacyjnych. Pierwsza wersja Karty została opublikowana w latach 90. Communication Bill of Rights – tak brzmi jej nazwa w języku angielskim – to postulaty wypracowane przez zespół specjalistów w dziedzinie komunikacji oraz przedstawicieli rodzin osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi. Grupa inicjatywna, czyli National Joint Committee for the Communication Needs of Persons with Severe Disabilities opublikowała całość w 1992 roku.

Obecnie Karta praw komunikacyjnych zawiera 12 postulatów.

Karta praw komunikacyjnych – jakie prawa zawiera?

W tłumaczeniu własnym, tekst Karty praw komunikacyjnych brzmi następująco:

„Ludzie mają podstawowe prawo do komunikowania się we wszystkich aspektach ich życia.

Prawa to sprzyja pełnemu uczestnictwu w życiu społecznym przez okres całego życia.

Prawa komunikacyjne obejmują:

1. Prawo do godności i szacunku we wszystkich interakcjach.

2. Prawo do znaczącej komunikacji, która jest odpowiednia pod względem kulturowym i językowym.

3. Prawo do bezpośredniego zwracania się do danej osoby, a nie mówienia za nią lub o niej, jakby była nieobecna.

4. Prawo do otrzymania odpowiedzi na każdy komunikat, nawet jeśli uzyskanie pożądanego rezultatu nie jest możliwe.

5. Prawo do uczestnictwa w różnych sytuacjach jako pełnoprawny partner komunikacyjny.

6. Prawo do nawiązywania kontaktów społecznych oraz budowania i utrzymywania relacji.

7. Prawo do otrzymywania i rozumienia informacji o rzeczach, czynnościach, wydarzeniach i innych osobach.

8. Prawo do proszenia o rzeczy, czynności, wydarzenia i osoby oraz prawo do odmowy.

9. Prawo do wyrażania swoich preferencji i uczuć, komentowania i dzielenia się opiniami.

10. Prawo do dokonywania wyborów spośród znaczących opcji.

11. Prawo do korzystania z usług i wsparcia w zakresie komunikacji przez całe życie.

12. Prawo do zindywidualizowanych, działających systemów komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) oraz innych technologii wspomagających (AT) dostępnych przez cały czas.”

Bibliografia:

National Joint Committee for the Communication Needs of Persons with Severe Disabilities. (2024). NJC Communication Bill of Rights (3rd ed.). Dostęp dn. 10.09.2025 na: https://www.asha.org/njc