Rozmieszczenie symboli w systemach AAC

Rozmieszczenie symboli będzie różne, w zależności od przyjętej metodyki.

Rozmieszczenie symboli ze względu na kategorie

Jeśli kierujemy się podziałem na tradycyjnie rozumiane kategorie, symbole będziemy umieszczać w odpowiednich przestrzeniach – na osobnych stronach, w oddzielnych zakładkach. Wewnątrz kategorii słowa możemy porządkować zgodnie z alfabetem albo grupując słowa znaczeniowo (np. w rozległej kategorii czasowników ułożymy osobno te związane z ruchem, dotyczące higieny i oddzielnie związane z aktywnościami twórczymi, jak malować, rzeźbić, kleić).

Rozmieszczenie symboli w sposób pragmatyczny

Jeżeli układamy słownictwo w sposób pragmatyczny, w najbliższym sąsiedztwie danego symbolu będą inne powiązane z nim znaki.: wokół kluczowych słów dla danego tematu dokładamy słowa, które się z nimi zwykle pojawiają.

Przykład: mówiąc o domowych zwierzętach, przyda nam się słów karmić, głaskać, prawdopodobnie też imiona domowych pupili, ich aktywności, zabawy.

Układ pragmatyczny powoduje że w danym narzędziu do komunikacji część słów będzie się powtarzać. Jest to efekt zamierzony, pozwalający na szybsze dojście do potrzebnych symboli.

Pragmatyczne rozmieszczenie symboli pojawia się także w książkach PODD. Metodyka PODD ze względu na utarte rozumienie kategorii w AAC, często posługuje się pojęciem sekcji. Zamiast o kategorii zwierzęta, miejsca etc., możemy mówić o sekcji zwierzęta i miejsca, w których obok semantycznie bliskich sobie rzeczowników znajdziemy także słownictwo powiązane, pozwalające łatwiej tworzyć dłuższe wypowiedzi i brać udział w rozmowie.

Rozmieszczenie symboli na stronie

Warto zastanowić się także nad układem słów na pojedynczej stronie albo tablicy.

Wielu osobom ułatwia ułożenie słów zgodnie z kierunkiem ich pojawiania się w zdaniu (to tzw. zmodyfikowany klucz Fidgerald, zaczerpnięty z metodyki uczenia osób głuchych). Ponieważ w Polsce czytamy od lewej do prawej, tak też będziemy rozmieszczać symbole. Po kolei będą to:

• zaimki pytające (kiedy, co, kto, gdzie itp.)
• zaimki osobowe (ja, ty, my, on/ona/ono), nazwy osób (podmiot w budowanym zdaniu)
• czasowniki
• dopełnienia (pozostałe składniki zdania – rzeczowniki, przymiotniki, przysłówki, liczebniki, określenia podmiotu i dopełnienia).

Taki podział pozwala na większą efektywność w ruchu ręki lub oka. Dokładając do zdania kolejny element idziemy w prawo, bez „zygzakowatych” ruchów oczu.

Budując pojedyncze tablice warto ustalić sobie, gdzie umiejscawiamy pewne często pojawiające się słowa i zwroty. Zarówno Użytkownikowi AAC jak i jego partnerom komunikacyjnym łatwiej będzie używać pomocy o zbliżonym układzie znaków.