Rozmieszczenie symboli w systemach AAC

Data publikacji: 10 grudnia, 2025

Autor: Paulina Rutka

Czas czytania: 3 minuty

Przykładowe rozmieszczenie symboli w programie do edycji tablic.

Rozmieszczenie symboli będzie różne, w zależności od przyjętej metodyki.

Rozmieszczenie symboli ze względu na kategorie

Jeśli kierujemy się podziałem na tradycyjnie rozumiane kategorie, symbole będziemy umieszczać w odpowiednich przestrzeniach – na osobnych stronach, w oddzielnych zakładkach. Wewnątrz kategorii słowa możemy porządkować zgodnie z alfabetem albo grupując słowa znaczeniowo (np. w rozległej kategorii czasowników ułożymy osobno te związane z ruchem, dotyczące higieny i oddzielnie związane z aktywnościami twórczymi, jak malować, rzeźbić, kleić).

Rozmieszczenie symboli w sposób pragmatyczny

Jeżeli układamy słownictwo w sposób pragmatyczny, w najbliższym sąsiedztwie danego symbolu będą inne powiązane z nim znaki.: wokół kluczowych słów dla danego tematu dokładamy słowa, które się z nimi zwykle pojawiają.

Przykład: mówiąc o domowych zwierzętach, przyda nam się słów karmić, głaskać, prawdopodobnie też imiona domowych pupili, ich aktywności, zabawy.

Układ pragmatyczny powoduje że w danym narzędziu do komunikacji część słów będzie się powtarzać. Jest to efekt zamierzony, pozwalający na szybsze dojście do potrzebnych symboli.

Pragmatyczne rozmieszczenie symboli pojawia się także w książkach PODD. Metodyka PODD ze względu na utarte rozumienie kategorii w AAC, często posługuje się pojęciem sekcji. Zamiast o kategorii zwierzęta, miejsca etc., możemy mówić o sekcji zwierzęta i miejsca, w których obok semantycznie bliskich sobie rzeczowników znajdziemy także słownictwo powiązane, pozwalające łatwiej tworzyć dłuższe wypowiedzi i brać udział w rozmowie.

Rozmieszczenie symboli na stronie

Warto zastanowić się także nad układem słów na pojedynczej stronie albo tablicy.

Wielu osobom ułatwia ułożenie słów zgodnie z kierunkiem ich pojawiania się w zdaniu (to tzw. zmodyfikowany klucz Fidgerald, zaczerpnięty z metodyki uczenia osób głuchych). Ponieważ w Polsce czytamy od lewej do prawej, tak też będziemy rozmieszczać symbole. Po kolei będą to:

zaimki pytające (kiedy, co, kto, gdzie itp.)
zaimki osobowe (ja, ty, my, on/ona/ono), nazwy osób (podmiot w budowanym zdaniu)
czasowniki
dopełnienia (pozostałe składniki zdania – rzeczowniki, przymiotniki, przysłówki, liczebniki, określenia podmiotu i dopełnienia).

Taki podział pozwala na większą efektywność w ruchu ręki lub oka. Dokładając do zdania kolejny element idziemy w prawo, bez „zygzakowatych” ruchów oczu.

Budując pojedyncze tablice warto ustalić sobie, gdzie umiejscawiamy pewne często pojawiające się słowa i zwroty. Zarówno Użytkownikowi AAC jak i jego partnerom komunikacyjnym łatwiej będzie używać pomocy o zbliżonym układzie znaków.

Więcej o tworzeniu książek do komunikacji

Przeczytaj także inne artykuły o budowaniu indywidualnych narzędzi AAC na naszej stronie:

Przykład jak przygotować książkę do komunikacji z bindowaniem na spirali

11 maja, 2026

Paulina Rutka

Jak przygotować książkę do komunikacji? Mały przewodnik..

Spędziłaś miliny godzin nad stworzeniem pomocy komunikacyjnej w programie, teraz został już tylko sam wydruk… Już, już widać koniec… kiedy…

Czytaj dalej

kolorowe karteczki symbolizujące kod kolorów

11 października, 2022

Paulina Rutka

Kod kolorów. Do czego to nam potrzebne?

Każdy kto choć raz przygotowywał tablice do komunikacji albo nawet pojedyncze symbole, musiał odpowiedzieć sobie na pytanie: „Jaki KOLOR dodać?!”…

Czytaj dalej

10 grudnia, 2025

Paulina Rutka