Rozwój językowy nie dzieje się w próżni! O modelowaniu i zdobywaniu doświadczeń w atypowym rozwoju

„Jak osoba z niepełnosprawnością intelektualną skorzysta ze wspomaganego przekazu językowego?  

„Czy niemówiąca osoba z czterokończynowym mpd powinna mieć taki system (w domyśle: duży, za duży)”

„Po co modelować.  To AAC będzie za trudne! Najpierw niech się nauczy tych dwóch symboli”

„To była konferencja tylko o tych wysokofunkcjonujących”

Czy te pytania (a raczej próby przedstawienia opinii), powinny być powodem, ze względu na który rezygnujemy z działań, przygotowania indywidualnego narzędzia do komunikacji z i odpowiedniej stymulacji?

Stymulacji nie będącej przeciwieństwem edukacji, ale stymulacji rozumianej jako przestrzeń do przeżywania czegoś w dostępny dla siebie sposób — ekspozycji na język w różnych jego formach.

Zdobywanie doświadczeń językowych jest procesem obliczonym na lata. Dziecko rozwijające się w typowy sposób ma zwykle od nas kredyt zaufania. Wybaczamy niewiedzę, błędne użycie słowa. Eksperymentowanie z neologizmami. To dla nas jasne, że język 3 latka to nie precyzja widoczna w mowie nastolatka.

Niewiele, niestety, wybaczmy osobom, które rozwijają się w sposób atypowy. Prawo do własnego zdania, do popełniania błędów i doświadczanie konsekwencji swoich działań. Pozwolenie na samodzielność jest czymś abstrakcyjnym, kiedy widzimy o dużej potrzebie wsparcia.

Rozwój językowy wynika z rozwoju ruchowego? No właśnie nie, to nie jest jednokierunkowa zależność. Owszem, sposoby zdobywania doświadczeń – przez brak możliwości manipulacji, samodzielnego przemieszczania się – będą inne. Inny będzie zakres wsparcia niezbędny do uczestnictwa w aktywnościach, albo interakcjach z innymi ludźmi.  

Modelowanie języka w kontekście AAC jest przestrzenią do nauki.

Budowania znaczenia pojęć (poprzez doświadczanie sensu użycia AAC w naturalnych, istotnych sytuacjach), zrozumienia wzajemności w komunikacji (mówię – zachowaniem, gestem, spojrzeniem, moim AAC, a ktoś mi odpowiada i na odwrót). Ekspozycji na język w dostępnej formie (zgodnie z ujawnioną podczas diagnozy optymalną formą prezentacji i metodą dostępu). Wsparcia w rozumieniu, co dzieje się wokół – co dzieje się ze mną, robią inni ludzie, co mówią.

AAC nie jest tylko narzędziem do ekspresji.

AAC jest narzędziem zdobywania doświadczeń językowych przez Użytkownika AAC w jego strefie najbliższego rozwoju. Rozwój językowy to proces a wspomagany przekaz językowy jednym ze sprawdzonych sposobów wsparcia.

Tekst ukazał się pierwotnie na stronie Fundacji generAACja na Facebooku.