Wsparcie wizualne i inne sposoby, by przeżyć spokojnie wakacje

Przygotowani do drogi? A ile ten pociąg miał w ogóle jechać…?

Zaplanowane, przygotowane wcześniej wsparcie wizualne oraz aktualizacja pomocy AAC mogą pomóc Wam w większym komforcie przeżyć dni z dala od domu.

Przed wyjazdem: zbierz informacje, stwórz wsparcie wizualne, zaktualizuj AAC!

• Skorzystajcie z materiałów na stronie miejsca, do którego jedziecie: wizytówka w Googlu, strona www – przejrzycie razem zdjęcia oraz udostępnione filmy.
• Instytucje publiczne są zobligowane do posiadania materiałów napisanych w łatwym języku (ETR). Warto przeczytać je razem w ramach przygotowań.
• Na stronach wielu instytucji kultury: muzeów, wystaw, galerii – znajdziesz też przedprzewodniki: specjalne informatory, jak przygotować się do odwiedzin. Może coś wydrukuj?
• Spróbuj zbudować plan na wyjazd. Skorzystaj ze znanej dziecku bazy symboli. Może macie już część elementów do planu – resztę dodrukuj. Możesz budować mniejsze plany – nie zawsze cały plan dnia, ale np. plan na samo przedpołudnie, kiedy dzieje się coś wyjątkowego i trudniejszego do przyjęcia. Wsparcie wizualne powinno być jak najbardziej spersonalizowane. Nie przejmuj się, jeśli zabrakło jakiegoś symbolu. Skorzystaj z wizytówek, ulotek, coś narysuj!
• Jedziecie na turnus? Nie zostawiaj tej informacji tylko dla siebie! Opowiedz dziecku gdzie się wybieracie i co tam będziecie robić. Przekaż mu te informacje w najbardziej przystępnej formie: powiedz, pokaż, narysuj, znajdź niezbędne symbole do modelowania.
• Ustalcie, jakim środkiem transportu jedziecie. Sprawdźcie razem w aplikacji albo na mapie, jak długo będzie trwała podróż.
• Wydrukujcie albo narysujcie kalendarz na wyjazd: do zaznaczanie dni na które szczególnie czekacie. W wakacje łatwo stracić głowę i zapomnieć jaki dziś dzień tygodnia. Twórzcie dziennik wydarzeń. Pokazujcie, ile już dni wyjazdu minęło.
• Przygotowanie na nieprzewidziane: zastanów się nad tym, co może być trudne! Choć nie da się przewidzieć wszystkiego, pomyśl o możliwych trudnościach na miejscu (hałas, dużo ludzi, jasne światło, upał, zamknięte sklepy). Przypomnij sobie co zwykle działa w kryzysowych sytuacjach. Przykładowo, jeśli hałas jest trudny do wytrzymania, przygotuj słowa do zgłoszenia „Muszę pójść w ciche miejsce”.
• Dodajcie do  systemu komunikacji potrzebne zwroty związane z miejscem, gdzie wyjeżdżacie! Dodajcie też istotne słowa do mówienia o tym, co trudne i radzenia sobie z wyzwaniami. Może przyda się aktualizacja słów do mówienia o emocjach? Albo o transporcie i przyrodzie?

Wiemy, że przed każdym wyjazdem to sporo kroków do wykonania!

Warto pobrać krótką listę do wydruku i sprawdzić, czy najważniejsze zadania już za Wami.

W trakcie pobytu

Tak, może być różnie. Czasem rzeczywistość potrafi zaskoczyć nawet najbardziej przygotowanych.

Korzystajcie z uroków wyjazdu!

1. Wspieraj się czym się da, wyciągnij przygotowane wsparcie wizualne!
2. Cieszcie się chwilą. Róbcie zdjęcia. Rozmawiajcie o tym, co widzicie i przeżywacie. Modeluj o tym, co nowe! Modeluj o tym jak przywitać się z kimś, wyjaśnić nieporozumienie, powiedzieć o tym, że nie ma słowa – wakacje to przestrzeń na rozwijanie kompetencji strategicznych.
3. Wpisuj na listy słowa, których brak w systemie do komunikacji – tym zajmiecie się po powrocie.
4. Pamiętaj, że czasem mniej znaczy więcej! Nie zawsze wszystko idzie zgodnie z planem. Pamiętaj o drobiazgach, które pozwolą dziecku wrócić do znanej rutyny (zabranie ulubionej zabawki, pooglądanie zrobionych danego dnia zdjęć). 

Po powrocie z wakacji

Teraz czas na powakacyjny odpoczynek i powrót do rutyny. To też pora na wspominanie.

• Czy na pewno dodaliście wcześniej potrzebne słownictwo? Sprawdź jeszcze raz.
• Obejrzyjcie razem zdjęcia. Opowiedzcie o tym, jak było Waszym bliskim.
• Uzupełnijcie dziennik (do tego przyda się wywołanie paru fotografii z Waszych ulubionych momentów).
• Zastanów się, jak następnym razem zbudować wsparcie wizualne – czego Wam brakował na miejscu. Póki pamiętasz, spisz swoje wnioski, np. w notatce w telefonie.
• Obejrzyj listy słownictwa – jeśli dodaliście tam nowe słowa, zastanów się, czy potrzebujesz ich na codzień. Może koniec wakacji będzie czasem na drobne aktualizacje i dodruk stron?
• Przy okazji rozmów o wakacjach modeluj użycie słów z list.

Dążenie do zmian – wnioski i skargi na brak dostępności

To mniej przyjemna część. Ale każda osoba z niepełnosprawnością powinna mieć możliwość uczestnictwa na równi z innymi. Jeśli podczas wyjazdu odczuliście, niestety, brak dostępności – można to zgłosić. Dostępna komunikacja jest prawem człowieka. Instytucje publiczne są z ustawy zobowiązane do zapewniania dostępności w zakresie dostępności architektonicznej oraz komunikacyjno-informacyjnej.

Kolejne wyjazdy mogą być już bardziej dostępne!

Jak wygląda cała procedura?

Pierwszy krok to złożenie wniosku o zapewnienie dostępności bezpośrednio do danej instytucji –  muzeum, galerii, dworca, placówki oświatowej, urzędu. 

Podmiot publiczny ma 14 dni na odpowiedź, w uzasadnionych sytuacjach może wydłużyć termin do 2 miesięcy (musi o tym poinformować wnioskodawcę). 

Jeśli instytucja nic nie zrobi – można złożyć skargę do Prezesa Zarządu Polskiej Funduszu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami (PFRON). PFRON ma uprawnienia do wydania nakazu zapewnienia dostępności. Jeśli instytucja go nie wykona, Prezes PFRON wnioskuje o nałożenie grzywny przez wojewodę. Grzywna może być nakładana wielokrotnie, dopóki nakaz nie zostanie wykonany i sytuacja na miejscu się nie poprawi.

Ważne: skargę może złożyć sama osoba z niepełnosprawnością albo jej opiekun prawny

Bibliografia

Procedura skargowa, instrukcja na stronie PFRON, dostęp dn. 20.07.2026 na: https://dostepnosc.pfron.org.pl/dostepnosc-podmiotow-publicznych/twoje-prawa/procedura-skargowa